Mapy Sensu: Architektura przekonań - Jordan B. Peterson

Mapy sensu. Architektura przekonań

Napisanie tej książki odcisnęło piętno na zdrowiu autora i — jak sam przyznaje — chwilami na jego poczytalności. To nie jest figura retoryczna z okładki. Peterson spędził lata, próbując zrozumieć, jak zwyczajni ludzie dochodzą do Auschwitz i do stalinowskich koszmarów.

Odpowiedź, którą znalazł, nie leży w polityce. Leży znacznie głębiej — w architekturze naszych przekonań.

Książka, z której wyrosło wszystko inne

„Mapy sensu” traktują o najgłębszym poziomie ludzkiej psychiki. Jordan B. Peterson łączy w nich neuropsychologię ze starożytną mitologią — od Mezopotamii, przez Egipt i judaizm, po chrześcijaństwo, a także taoizm i inne systemy wierzeń. Silny wpływ na tę pracę miała myśl Carla Junga i jego ucznia Ericha Neumanna, a także Freuda, Rogersa i innych wielkich psychologów-myślicieli dwudziestego wieku.

Z tej syntezy autor wyprowadza wniosek, który jest sercem książki: na każdym człowieku spoczywa odpowiedzialność uratowania swojego ojca z zaświatów. To najstarsza opowieść ludzkości. Bez niej zostaje tylko chaos.

Alternatywa dla ideologicznego opętania

Peterson pisze wprost, że szukał wyjścia z pułapki, w którą wpada współczesny umysł — ideologicznego opętania, zarówno prawicowego, jak i lewicowego, oraz szaleństwa, do jakiego takie opętanie prowadzi. Nie proponuje trzeciej ideologii. Proponuje coś trudniejszego: zrozumienie, skąd w ludzkiej duszy bierze się zło, które czai się tam nieustannie.

Dlatego „Mapy sensu” są w jego ujęciu wezwaniem do religijnego przebudzenia dla współczesnego umysłu — i jednocześnie wezwaniem do nowego sposobu istnienia oraz do pojednania się z własną przeszłością.

Uczciwe ostrzeżenie przed lekturą

To najtrudniejsza książka Petersona i czytelnicy mówią o tym jednym głosem. Określają ją jako dzieło najwyższego lotu intelektualnego, trudne w odbiorze i wymagające znajomości przynajmniej części myślicieli, do których autor się odwołuje. Pojawia się nawet stwierdzenie, że bliżej jej do rozprawy doktorskiej niż do książki dla laika.

Czytelnicy radzą, by wejść w nią z podstawami biologii i psychologii, odrobiną wiedzy medycznej oraz odświeżoną mitologią grecką i egipską. Zwracają też uwagę na styl: Peterson pisze długimi zdaniami i gra wieloznacznością, co przekłada się na komfort lektury. Część odbiorców wskazuje, że „12 życiowych zasad” jest w istocie uproszczoną wersją tej książki — i że osobom niezainteresowanym filozofią, religioznawstwem czy psychologią lepiej zacząć właśnie od tamtej.

Co znajdziesz w środku

„Mapy sensu” w polskim wydaniu, w przekładzie Renaty Sigrist, prowadzą czytelnika przez:

• Neuropsychologię przekonań – jak mózg buduje mapy rzeczywistości i co się dzieje, gdy przestają one pasować do świata
• Mitologię jako dane, nie bajki – od Mezopotamii i Egiptu po judaizm, chrześcijaństwo i taoizm
• Dziedzictwo Junga i Neumanna – oraz miejsce, w którym Peterson się z nimi rozchodzi
• Anatomię zła – opowieść o okropieństwach Auschwitz i stalinowskich koszmarach jako punkt wyjścia, nie ilustrację
• Wyjście z ideologicznego opętania – dlaczego autor uznaje je za chorobę wspólną obu stronom sporu politycznego

Dla kogo jest ta książka?

• Dla czytelników po „12 życiowych zasadach” – którzy chcą sięgnąć do źródła, z którego tamta książka wyrosła
• Dla zainteresowanych psychologią głębi – zwłaszcza tradycją jungowską
• Dla studiujących mitologię i religioznawstwo – bo to jedna z niewielu prób połączenia ich z twardą nauką
• Dla szukających odpowiedzi na pytanie o zło – w wymiarze historycznym i osobistym jednocześnie
• Dla wytrwałych – bo to lektura na miesiące, nie na weekend

Zanim otworzysz pierwszą stronę

Peterson twierdzi, że bez najstarszej opowieści ludzkości zostaje nam wyłącznie chaos. Jeśli ma rację, to pytanie nie brzmi, czy masz czas na tak trudną książkę.

Brzmi ono: jakimi mapami posługujesz się dzisiaj i skąd właściwie je masz?

Najczęściej zadawane pytania

O czym są „Mapy sensu” Jordana Petersona?

„Mapy sensu. Architektura przekonań” traktują o najgłębszym poziomie ludzkiej psychiki. Jordan B. Peterson łączy w nich neuropsychologię ze starożytną mitologią — od Mezopotamii przez Egipt i judaizm po chrześcijaństwo oraz taoizm. Książka jest wezwaniem do nowego sposobu istnienia i do pojednania się z przeszłością, a zarazem próbą zrozumienia zła, które czai się w ludzkiej duszy.

Czy „Mapy sensu” są trudne w odbiorze?

Tak. Czytelnicy zgodnie określają tę książkę jako dzieło najwyższego lotu intelektualnego, wymagające znajomości przynajmniej części myślicieli, do których odwołuje się autor. Wskazują, że przydają się podstawy biologii i psychologii oraz odświeżona mitologia grecka i egipska, a stylistycznie książce bliżej do rozprawy naukowej niż do poradnika.

Czy zacząć od „Map sensu”, czy od „12 życiowych zasad”?

Część czytelników uważa, że „12 życiowych zasad” to uproszczona wersja „Map sensu”, dlatego osobom mniej zainteresowanym filozofią, religioznawstwem i psychologią radzą zacząć od tamtej książki. „Mapy sensu” są natomiast naturalnym wyborem dla tych, którzy chcą dotrzeć do źródła myśli Petersona.

Jakich myślicieli przywołuje Peterson w „Mapach sensu”?

Silny wpływ na tę książkę miała myśl Carla Junga oraz jego ucznia Ericha Neumanna, a także Freuda, Rogersa i innych wielkich psychologów-myślicieli dwudziestego wieku. Peterson sięga również do mitologii Mezopotamii, Egiptu, judaizmu, chrześcijaństwa i taoizmu.

Kto przetłumaczył „Mapy sensu” na język polski?

Autorką polskiego przekładu „Map sensu. Architektury przekonań” jest Renata Sigrist. Czytelnicy zwracają uwagę, że Peterson pisze długimi zdaniami i gra wieloznacznością, więc tłumaczenie jego stylu było zadaniem wymagającym.