[EBOOK] Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza - Jesús Huerta de Soto

Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza

Dlaczego gospodarka planowana nie może działać — nie dlatego, że rządzą nią źli ludzie, lecz dlatego, że brakuje jej informacji, której nie ma skąd wziąć.

Jesús Huerta de Soto rozwija w tej książce argument, który Ludwig von Mises sformułował jako pierwszy — i dedykuje mu całą pracę.

Argument, który przesądził spór

Mises jako pierwszy wskazał na błędy w teorii socjalizmu i udowodnił jego niemożliwość. Jego rozumowanie dotyczyło jednej kwestii technicznej: rachunku ekonomicznego.

Aby rozstrzygnąć, co i w jaki sposób produkować, potrzebne są ceny czynników wytwórczych. Ceny powstają jednak wyłącznie tam, gdzie właściciele wymieniają się dobrami — a więc tam, gdzie istnieje własność prywatna środków produkcji.

Bez nich planista nie ma jak porównać dwóch sposobów wytworzenia tej samej rzeczy. Nie chodzi więc o kompetencje ani o intencje, tylko o brak danych, których w tym ustroju po prostu nikt nie wytwarza.

Wkład Huerty de Soto

Autor nie poprzestaje na powtórzeniu tego argumentu. Pogłębia Misesowską analizę i umieszcza ją w kontekście współczesnych zagadnień ekonomicznych, dzięki czemu spór sprzed stu lat przestaje być wyłącznie historyczny.

Jego własnym wkładem jest tytułowa funkcja przedsiębiorcza. W tym ujęciu przedsiębiorca nie jest po prostu właścicielem kapitału, lecz kimś, kto dostrzega dotąd niezauważone możliwości i wprowadza tym samym do systemu nową informację.

Konsekwencja jest daleko idąca: ustrój, który eliminuje przedsiębiorczość, eliminuje mechanizm odkrywania tego, czego jeszcze nikt nie wie — łącznie z samym planistą.

Współczesne zastosowanie

Najbardziej aktualna teza tej książki dotyczy sporu, który wraca po każdym załamaniu gospodarczym.

Huerta de Soto przypomina, że źródłem kryzysów nie są ułomności systemu wolnorynkowego, lecz interwencjonizm wspierany przez błędne teorie ekonomii głównego nurtu.

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie dla oceny każdej propozycji naprawczej. Jeśli diagnoza wskazuje niewłaściwą przyczynę, proponowane lekarstwo pogłębia chorobę — a autor pokazuje, jak ten mechanizm działał w kolejnych cyklach.

Kim jest autor

Jesús Huerta de Soto jest profesorem ekonomii na Universidad Rey Juan Carlos w Madrycie oraz autorem i współautorem kilkudziesięciu książek z zakresu teorii ekonomii, finansów i bankowości. Regularnie publikuje i komentuje w języku hiszpańskim oraz angielskim.

Po polsku ukazał się także jego traktat „Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne” — jedna z najważniejszych publikacji o pieniądzu i bankowości ostatnich dekad.

Dla kogo jest ta książka?

• Dla studiujących ekonomię – to klasyczne ujęcie problemu kalkulacji ekonomicznej
• Dla czytelników Misesa – bo książka rozwija i porządkuje jego argument
• Dla śledzących spory o rolę państwa – z argumentacją systemową, nie polityczną
• Dla zainteresowanych przedsiębiorczością – ujętą jako funkcja gospodarcza, nie zawód
• Dla analizujących przyczyny kryzysów – to osobny, wyraźnie postawiony wątek

Na koniec

Ten spór rozstrzygnięto formalnie kilkadziesiąt lat temu, a mimo to wraca po każdym kryzysie w nowej formie. Ta książka pokazuje, dlaczego argument nie stracił na aktualności — bo dotyczy informacji, a nie ustroju.

Skąd planista miałby wiedzieć to, czego jeszcze nikt nie odkrył?

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest ta książka?

To wyczerpująca analiza socjalizmu, w której Jesús Huerta de Soto pogłębia Misesowską argumentację o niemożliwości rachunku ekonomicznego w tym ustroju i umieszcza ją w kontekście współczesnych zagadnień ekonomicznych.

Na czym polega problem rachunku ekonomicznego?

Racjonalne decyzje produkcyjne wymagają cen czynników wytwórczych, a te powstają wyłącznie tam, gdzie istnieje własność prywatna środków produkcji i wymiana między właścicielami. Bez nich planista nie ma jak porównać alternatywnych sposobów produkcji.

Czym jest funkcja przedsiębiorcza?

To zdolność dostrzegania niezauważonych dotąd możliwości i wprowadzania w ten sposób nowej informacji do systemu gospodarczego. Ustrój eliminujący przedsiębiorczość eliminuje jednocześnie mechanizm odkrywania tego, czego jeszcze nikt nie wie.

Co autor sądzi o źródłach kryzysów gospodarczych?

Że ich źródłem nie są ułomności systemu wolnorynkowego, lecz interwencjonizm wspierany przez błędne teorie ekonomii głównego nurtu.

Kim jest Jesús Huerta de Soto?

To profesor ekonomii na Universidad Rey Juan Carlos w Madrycie, autor i współautor kilkudziesięciu książek z zakresu teorii ekonomii, finansów i bankowości, w tym wydanego po polsku traktatu „Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne”.