Zapomniany człowiek - William Graham Sumner

Zapomniany człowiek

To człowiek, o którym nigdy się nie myśli.

William Graham Sumner opisał go ponad sto lat temu — i od tamtej pory niewiele się w tej sprawie zmieniło.

Kim jest zapomniany człowiek

Definicja Sumnera jest precyzyjna i niewygodna:

„Zapomniany człowiek jest ofiarą reformatorów, myślicieli społecznych i dobroczyńców, którzy widząc, że komuś dzieje się krzywda, stwierdzają, że państwo powinno się tym zająć”.

To prosty, uczciwy robotnik, gotowy zarabiać na życie produktywną pracą — ignorowany, ponieważ nie prosi o żadne przysługi.

I to właśnie on płaci za wszystkie te pomysły. Wszystkie ciężary spadają na niego.

Dlaczego zostaje niezauważony

Sedno tej analizy dotyczy nie ekonomii, lecz widoczności.

W każdej debacie o pomocy publicznej występują trzy strony: ten, kto ma otrzymać wsparcie, ten, kto je przyznaje, i ten, kto za nie zapłaci. Dwie pierwsze są obecne w dyskusji — pierwsza jako powód, druga jako autor rozwiązania.

Trzecia nie występuje w niej wcale. Nie ma nazwy, nie ma reprezentanta i nie zgłasza się sama, bo nie prosi o nic — a mimo to ponosi cały koszt. Sumner nadaje tej stronie nazwę i tym samym wprowadza ją do rachunku.

Argument, którego nie da się obejść

Ta praca nie kwestionuje intencji reformatorów ani realności krzywdy, którą chcą naprawić.

Kwestionuje kompletność ich rachunku. Propozycja przedstawiona jako pomoc dla A, przyznana przez B, wymaga wskazania C — a dopóki C pozostaje bezimienny, ocena całości jest niemożliwa.

To argument, który działa niezależnie od sympatii politycznych — i dlatego pozostaje aktualny mimo upływu ponad stulecia.

Kim był autor

William Graham Sumner żył w latach 1840–1910 i był jednym z ojców socjologii, filozofem politycznym oraz profesorem Uniwersytetu Yale.

Był klasycznym liberałem i leseferystą, a także autorem licznych prac na temat etyki, historii Stanów Zjednoczonych, historii gospodarczej, teorii polityki, socjologii i antropologii.

Ta rozpiętość ma znaczenie dla charakteru jego argumentacji. Sumner nie pisze jako ekonomista broniący modelu, lecz jako socjolog opisujący, kto w danym układzie społecznym jest widoczny, a kto nie.

Dla kogo jest ta książka?

• Dla śledzących debatę o polityce społecznej – z narzędziem do jej analizy
• Dla zainteresowanych socjologią – to praca jednego z jej ojców
• Dla czytelników myśli liberalnej – w wydaniu klasycznym, nie współczesnym
• Dla przedsiębiorców i pracujących – bo to o nich jest ten esej
• Dla lubiących krótkie, mocne teksty – argument jest tu podany bez zbędnych ozdobników

Na koniec

Każda propozycja naprawy świata ma swojego adresata i swojego autora. Sumner każe zapytać o trzecią osobę w tym równaniu — tę, która nigdy nie pojawia się w dyskusji, ale zawsze pojawia się w rachunku.

Kto zapłaci za rozwiązanie, które właśnie poparłeś?

Najczęściej zadawane pytania

Kim jest tytułowy zapomniany człowiek?

To człowiek, o którym nigdy się nie myśli: prosty, uczciwy robotnik gotowy zarabiać na życie produktywną pracą, ignorowany, ponieważ nie prosi o żadne przysługi, a mimo to ponoszący ciężar wszystkich rozwiązań proponowanych przez reformatorów.

Na czym polega główny argument tej książki?

Na tym, że w debacie o pomocy publicznej widoczni są jedynie beneficjent i autor rozwiązania, natomiast osoba, która za nie zapłaci, pozostaje bezimienna. Sumner nadaje jej nazwę i wprowadza do rachunku.

Kim był William Graham Sumner?

To jeden z ojców socjologii, filozof polityczny i profesor Uniwersytetu Yale, żyjący w latach 1840–1910, klasyczny liberał i leseferysta, autor prac o etyce, historii Stanów Zjednoczonych, historii gospodarczej, teorii polityki, socjologii i antropologii.

Czy ta książka kwestionuje sens pomagania?

Nie. Autor nie podważa intencji reformatorów ani realności krzywdy, którą chcą naprawić, lecz kompletność ich rachunku, w którym brakuje wskazania osoby ponoszącej koszt.

Czy ten tekst jest nadal aktualny?

Argument dotyczy struktury każdej debaty o polityce społecznej, a nie konkretnego ustroju czy epoki, dlatego pozostaje aktualny mimo upływu ponad stulecia od jego napisania.