Ekonomia dla normalnych ludzi. Wprowadzenie do Szkoły Austriackiej - Gene Callahan

Ekonomia dla normalnych ludzi. Wprowadzenie do Szkoły Austriackiej

„Zajmiemy się teraz analizą technologii kompatybilnej ze strukturą rynkową doskonałej konkurencji”.

Tak wygląda zdanie ze współczesnego podręcznika ekonomii. Ta książka powstała dlatego, że tak wyglądać nie musi.

Ekonomia bez całek i różniczek

Współczesna literatura ekonomiczna roi się od wzorów, równań i wykresów, które mają wykazać, jak wielka jest mądrość autora. Wyrafinowane równania zdominowały naukę ekonomii nawet w odniesieniu do tak podstawowych zjawisk, jak konkurencja, ceny, popyt i podaż.

Skutek jest opłakany: z praktycznej, elementarnej wiedzy o ludzkim działaniu uczyniono zbyteczną abstrakcję, która rzadko ma coś wspólnego z rzeczywistością. Konia z rzędem temu, kto w oparciu o te formuły matematyczne jest w stanie prowadzić działalność gospodarczą albo przewidzieć własne przyszłe decyzje — a przecież właśnie o to w ekonomii chodzi.

Gene Callahan pisze o dokładnie tych samych zagadnieniach, ale w języku, którym mówi się o rzeczywistych wyborach rzeczywistych ludzi.

Punkt wyjścia: człowiek działa

Cała szkoła austriacka wyrasta z jednego założenia, od którego zaczyna się ta książka: ekonomia jest nauką o ludzkim działaniu, a nie o agregatach i równowagach.

Autor prowadzi czytelnika kolejno przez zagadnienia: czym jest ekonomia i po co ją studiować, człowiek w izolacji i co o nim mówi ekonomia, oszczędzanie i czas, dlaczego współpraca się opłaca, jak działa rynek i jak powstaje cena wyrażona w pieniądzu, a także czym są doskonałe konstrukty w ekonomii i jak wygląda teoria podziału oraz rola kapitału.

Kolejność nie jest przypadkowa. Callahan zaczyna od pojedynczego człowieka podejmującego decyzję, a dopiero potem dokłada wymianę, pieniądz i rynek — dzięki czemu każde kolejne pojęcie wynika z poprzedniego, zamiast pojawiać się jako definicja do zapamiętania.

Dlaczego czas jest tu tak ważny

Rozdział o oszczędzaniu i czasie jest kluczem do zrozumienia całej szkoły. Austriacy podkreślają, że procesy rynkowe cechują dynamika i niepewność, a nieustannie zmieniająca się sytuacja uniemożliwia osiągnięcie stanu równowagi.

To zasadnicza różnica wobec modeli, w których gospodarka dąży do punktu spoczynku. Jeśli równowaga nigdy nie nastąpi, to przedmiotem ekonomii przestaje być stan końcowy, a staje się nim proces — czyli to, co przedsiębiorcy robią wobec niepewności, której nie da się usunąć.

Zdaniem przedstawicieli tej szkoły właśnie takie warunki sprzyjają rozwojowi wolnego rynku.

Tradycja, z której to wyrasta

Książka omawia w przystępny sposób dorobek ekonomistów szkoły austriackiej — między innymi Ludwiga von Misesa i Carla Mengera — dla których najważniejsze było, żeby nie stracić z oczu głównego celu ekonomii: służby człowiekowi.

To zdanie jest sednem tytułu. „Dla normalnych ludzi” nie oznacza uproszczenia treści, tylko przywrócenie ekonomii jej pierwotnego adresata.

Kim jest autor

Gene Callahan jest amerykańskim ekonomistą związanym ze szkołą austriacką oraz pisarzem. Tytuł magistra uzyskał w London School of Economics.

Ma to znaczenie dla wiarygodności wykładu: autor zna aparat, który krytykuje, od środka — nie unika matematyki dlatego, że jej nie rozumie, lecz dlatego, że uważa ją za nieadekwatną do przedmiotu.

Dla kogo jest ta książka?

• Dla zaczynających z ekonomią – nie wymaga żadnego przygotowania matematycznego
• Dla odbitych od akademickich podręczników – to dosłownie powód, dla którego powstała
• Dla przedsiębiorców – bo dotyczy decyzji, a nie modeli równowagi
• Dla zainteresowanych szkołą austriacką – to jedno z najprzystępniejszych wprowadzeń
• Dla studentów – jako uzupełnienie wykładu o perspektywę, której na nim nie usłyszą

Na koniec

Ekonomia zaczęła się jako próba zrozumienia, dlaczego ludzie robią to, co robią, i co z tego wynika. Ta książka wraca do tego pytania — bez ani jednego równania różniczkowego.

Ile z tego, co wiesz o gospodarce, dałbyś radę wytłumaczyć własnymi słowami?

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest książka „Ekonomia dla normalnych ludzi”?

To przystępne wprowadzenie do szkoły austriackiej. Autor omawia dorobek jej ekonomistów, dla których najważniejsze było, aby nie stracić z oczu głównego celu ekonomii, czyli służby człowiekowi, i prowadzi czytelnika od decyzji pojedynczej osoby po funkcjonowanie rynku.

Czy trzeba znać matematykę, żeby ją zrozumieć?

Nie. Książka powstała właśnie w opozycji do współczesnej literatury ekonomicznej, w której wyrafinowane równania zdominowały nawet tak podstawowe zjawiska jak konkurencja, ceny, popyt i podaż.

Co wyróżnia szkołę austriacką?

Jej przedstawiciele, w tym Ludwig von Mises i Carl Menger, podkreślali, że procesy rynkowe cechują dynamika i niepewność, a nieustannie zmieniająca się sytuacja uniemożliwia osiągnięcie równowagi. Zdaniem tej szkoły takie warunki sprzyjają rozwojowi wolnego rynku.

Jakie zagadnienia porusza ta książka?

Między innymi czym jest ekonomia i po co ją studiować, człowieka w izolacji, oszczędzanie i czas, dlaczego współpraca się opłaca, działanie rynku i powstawanie ceny wyrażonej w pieniądzu, doskonałe konstrukty w ekonomii, teorię podziału oraz rolę kapitału.

Kim jest Gene Callahan?

To amerykański ekonomista związany ze szkołą austriacką oraz pisarz, który tytuł magistra uzyskał w London School of Economics.