Biurokracja - Ludwig von Mises

Biurokracja

Państwowa poczta działa gorzej niż prywatna. Państwowa kolej też. Wniosek nasuwa się sam: urzędnicy są gorsi od ludzi z firm prywatnych.

Ludwig von Mises twierdzi, że to wniosek całkowicie błędny — i właśnie dlatego problem jest znacznie poważniejszy.

Kaftan, a nie ludzie

Według Misesa różnica nie leży w jakości ludzi, lecz w systemie. Ciasny kaftan biurokratyczny paraliżuje inicjatywę jednostek, odbierając im motywację i przedsiębiorczość charakterystyczną dla ludzi działających w systemie kapitalistycznym.

Ta sama zasada tłumaczy inne, dobrze znane zjawisko: dlaczego w instytucjach państwowych spotyka się mniej innowacji i wynalazków niż w firmach prywatnych, zarządzanych w oparciu o mechanizm cen i rynek.

Autor ujmuje to zwięźle: „Organizacja biurokratyczna i socjalizm oznaczają stagnację i zachowanie metod zachowawczych, podczas gdy organizacja w oparciu o zasady rynku kapitalistycznego to postęp i prosperita”.

Rewolucjoniści, którzy chcą wszechwładnego rządu

Mises nie oszczędza przy tym języka, jakim opisuje się te idee. Zauważa, że obrońcy socjalizmu nazywają się postępowcami, choć w rzeczywistości są zwolennikami sztywnej rutyny, ograniczeń i strachu przed zmianami. Mówią o sobie „liberałowie” i „pionierzy wolności”, robiąc jednocześnie wszystko, by wolność obywateli maksymalnie ograniczyć.

„Nazywają siebie rewolucjonistami — pisze Mises — lecz pragną stworzyć wszechwładny rząd”.

Efekt jest przewidywalny: zamiast obiecanego dobrobytu powstaje gigantyczne, nudne i niesprawne biuro, w którym obywatele wykonują podrzędne, bezmyślne i często irracjonalne funkcje — pod dyktando elit wspieranych przez państwowy aparat przymusu.

Czy istnieje lekarstwo?

Mises zadaje to pytanie wprost i od razu na nie odpowiada: lekarstwem jest tylko rozsądek i wiedza. To one mogą uchronić nas przed wizją zniewolenia, którą opisuje — a sama „Biurokracja” jest jednym z bogatszych źródeł tej wiedzy.

Dla kogo jest ta książka?

• Dla przedsiębiorców – stykających się z administracją na co dzień
• Dla urzędników i menedżerów sektora publicznego – chcących zrozumieć własne ograniczenia systemowe
• Dla studentów ekonomii i politologii – to klasyka analizy sektora publicznego
• Dla zainteresowanych szkołą austriacką – jako jedna z kluczowych prac Misesa
• Dla obserwatorów instytucji unijnych – autor wprost odnosi swój model do współczesnej biurokracji

Na koniec

Najbardziej niewygodna teza tej książki jest zarazem najbardziej wyzwalająca: problem nie leży w ludziach, których można wymienić, tylko w strukturze, która wymienionych zachowa się tak samo.

Ile razy zrzuciłeś winę na urzędnika, zamiast zapytać, kto zaprojektował procedurę?

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest książka „Biurokracja” Ludwiga von Misesa?

„Biurokracja” wyjaśnia, dlaczego instytucje państwowe działają gorzej od firm prywatnych. Mises dowodzi, że przyczyną nie są gorsi ludzie, lecz system, który paraliżuje inicjatywę jednostek i odbiera im motywację charakterystyczną dla działania w warunkach rynkowych.

Dlaczego według Misesa w instytucjach państwowych jest mniej innowacji?

Ponieważ organizacja biurokratyczna oznacza stagnację i zachowanie metod zachowawczych, podczas gdy organizacja oparta na zasadach rynku kapitalistycznego to postęp i prosperita. Firmy prywatne działają w oparciu o mechanizm cen i rynek, co sprzyja wynalazczości.

Jakie lekarstwo na biurokrację wskazuje autor?

Mises odpowiada, że lekarstwem jest wyłącznie rozsądek i wiedza. To one mogą uchronić społeczeństwo przed opisywaną przez niego wizją zniewolenia.

Kto przetłumaczył „Biurokrację” na język polski?

Autorem polskiego przekładu książki, wydanej w oryginale pod tytułem „Bureaucracy”, jest Jan Kłos. Pozycja należy do kategorii ekonomii politycznej.