Folwark zwierzęcy - George Orwell

Folwark zwierzęcy

Zwierzęta przeganiają gospodarza i ustanawiają siedem przykazań. Pierwsze i najważniejsze: wszystkie zwierzęta są równe.

Potem, po cichu, ktoś dopisuje do tego zdania jeszcze kilka słów. I na tym polega cała historia dwudziestego wieku.

Satyra, która okazała się diagnozą

George Orwell nie ukrywał, o czym pisze. „Folwark zwierzęcy miał być przede wszystkim satyrą na rewolucję rosyjską” — stwierdzał wprost. Zaraz jednak dodawał, że przesłanie utworu jest szersze.

Chciał wyrazić myśl, że szczególny rodzaj rewolucji — gwałtownej, opartej na konspiracji, napędzanej przez nieświadomie żądnych władzy ludzi — może doprowadzić jedynie do zmiany władców. Nie do wolności. Do wymiany jednych panów na drugich.

Morał, który autor podał sam

Rzadko się zdarza, żeby pisarz tak precyzyjnie sformułował sens własnej książki. Orwell zrobił to w kilku zdaniach:

„Rewolucje mogą przynieść radykalną poprawę, gdy masy będą czujne i będą wiedzieć, jak pozbyć się swych przywódców, gdy tamci zrobią, co do nich należy. [...] Nie można robić rewolucji, jeśli nie robi się jej dla siebie; nie ma czegoś takiego, jak dobrotliwa dyktatura”.

Ostatnie sześć słów jest sednem całej powieści — i powodem, dla którego czyta się ją nadal.

Skąd u Orwella ta wiedza

George Orwell, właściwie Eric Arthur Blair (1903–1950), był angielskim powieściopisarzem, eseistą i publicystą o przekonaniach demokratyczno-socjalistycznych. To ostatnie ma znaczenie: krytykę totalitaryzmu formułował z lewej strony sceny politycznej, nie z prawej.

Był uczestnikiem wojny domowej w Hiszpanii w latach 1936–1937 po stronie anarchistów, a w czasie II wojny światowej pracował jako korespondent BBC. Z tych doświadczeń wyniósł silną niechęć do ustroju totalitarnego i komunizmu, co znalazło odbicie w całej jego twórczości. Rozgłos przyniosły mu „Folwark zwierzęcy” i „Rok 1984”.

Dla kogo jest ta książka?

• Dla czytelników „Roku 1984” – to dwie strony tej samej diagnozy
• Dla zainteresowanych historią XX wieku – zwłaszcza rewolucją rosyjską i jej następstwami
• Dla licealistów i studentów – jako jedna z najczęściej omawianych powieści politycznych
• Dla obserwatorów polityki – bo mechanizm opisany przez Orwella nie zestarzał się
• Dla szukających krótkiej klasyki – to niewielka objętościowo książka o ogromnej sile

Dlaczego wciąż działa

Największa siła „Folwarku zwierzęcego” leży w tym, że jest zrozumiały dla nastolatka i niewygodny dla dorosłego. Alegoria zdejmuje z tekstu polityczny kostium i zostawia sam mechanizm: jak język zmienia się po cichu, jak przywileje stają się oczywistością, jak dawni towarzysze zaczynają chodzić na dwóch nogach.

Które z przykazań, w które wierzysz, zostało po cichu uzupełnione?

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest „Folwark zwierzęcy”?

„Folwark zwierzęcy” George'a Orwella to satyra polityczna, która według słów autora miała być przede wszystkim satyrą na rewolucję rosyjską. Jej przesłanie jest jednak szersze: pokazuje, że gwałtowna rewolucja oparta na konspiracji i napędzana przez żądnych władzy ludzi prowadzi jedynie do zmiany władców.

Kim był George Orwell?

George Orwell, właściwie Eric Arthur Blair (1903–1950), był angielskim powieściopisarzem, eseistą i publicystą o przekonaniach demokratyczno-socjalistycznych. Uczestniczył w wojnie domowej w Hiszpanii po stronie anarchistów, a podczas II wojny światowej był korespondentem BBC.

Jaki morał wskazał sam Orwell?

Orwell pisał, że rewolucje mogą przynieść radykalną poprawę tylko wtedy, gdy masy będą czujne i będą wiedziały, jak pozbyć się swoich przywódców. Podkreślał, że nie można robić rewolucji, jeśli nie robi się jej dla siebie, i że nie ma czegoś takiego jak dobrotliwa dyktatura.

Czy „Folwark zwierzęcy” warto czytać razem z „Rokiem 1984”?

Obie powieści przyniosły Orwellowi rozgłos i obie wyrastają z jego niechęci do ustroju totalitarnego. „Folwark zwierzęcy” jest krótszy i posługuje się alegorią, dzięki czemu bywa naturalnym punktem wyjścia przed lekturą „Roku 1984”.