Nowy wspaniały świat - Aldous Huxley

Nowy wspaniały świat

Nikt nikogo tu nie więzi. Nikt nie głoduje, nie choruje, nie cierpi. Wszyscy są szczęśliwi — i to jest właśnie najbardziej przerażające.

Aldous Huxley napisał antyutopię, w której zło nie przychodzi z zewnątrz. Przychodzi z realizacji ideału powszechnej szczęśliwości.

Rok 632 ery Forda

Akcja rozgrywa się w roku 2541 — czyli w 632 roku nowej „ery Forda”. Obywatele Republiki Świata powstają w wyniku sztucznego zapłodnienia i klonowania, a od niemowlęctwa poddawani są wszechstronnemu warunkowaniu psychologicznemu i biologicznemu.

Cel tego procesu jest jasny: uczynić z nich cząstki kastowej społeczności, złożonej z pozbawionych wyższych uczuć ludzkich automatów. Nikt nie buntuje się przeciwko swojemu miejscu, bo każdy został do niego przygotowany, zanim zdołał cokolwiek pomyśleć.

Świat, który osiągnął całkowite zorganizowanie

„Nowy wspaniały świat” to jedna z najsłynniejszych antyutopii w literaturze dwudziestego wieku. Przedstawiona przez Huxleya wizja społeczeństwa, które osiągnęło stan całkowitego zorganizowania i zrealizowało ideał powszechnej szczęśliwości, jest wizją przerażającą — właśnie dlatego, że nikt w niej nie cierpi.

Zamiast represji są seks, prymitywne rozrywki i narkotyk soma. Zamiast strachu — wygoda. Zamiast cenzury — brak potrzeby czytania czegokolwiek trudnego.

Pytanie, które stawia ta powieść

Huxley zostawia czytelnika z niepokojem, którego nie da się odłożyć razem z książką: czy ten „wspaniały świat” jest tylko fantasmagorią zrodzoną w wyobraźni pisarza?

Trudność polega na tym, że im dalej od 1932 roku, tym mniej elementów tej wizji wygląda na fantastykę.

Dlaczego warto ją przeczytać dzisiaj

• Bo to klasyka antyutopii – obok „Roku 1984” najczęściej przywoływana pozycja tego gatunku
• Bo pokazuje inny mechanizm zniewolenia – przez przyjemność, nie przez terror
• Bo porusza temat inżynierii genetycznej – opisany dekady przed jej powstaniem
• Bo mówi o kastowości – zaprojektowanej, zaakceptowanej i niekwestionowanej
• Bo zadaje pytanie o cenę szczęścia – i o to, z czego trzeba dla niego zrezygnować

Dla kogo jest ta książka?

• Dla czytelników antyutopii – Orwella, Zamiatina, Bradbury'ego
• Dla zainteresowanych filozofią polityczną – bo to powieść o ustroju, nie tylko o przyszłości
• Dla obserwatorów technologii – zwłaszcza biotechnologii i inżynierii społecznej
• Dla licealistów i studentów – jako jedna z najczęściej omawianych powieści dwudziestego wieku
• Dla wracających do klasyki – bo za drugim razem czyta się ją zupełnie inaczej

Na koniec

Najgroźniejsze systemy nie zabraniają myśleć. Sprawiają, że nikomu się nie chce.

Ile z Twoich codziennych przyjemności wybrałeś naprawdę sam?

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest „Nowy wspaniały świat”?

„Nowy wspaniały świat” Aldousa Huxleya to antyutopia przedstawiająca społeczeństwo, które osiągnęło stan całkowitego zorganizowania i zrealizowało ideał powszechnej szczęśliwości. Obywatele powstają w wyniku sztucznego zapłodnienia i klonowania, a od niemowlęctwa są warunkowani psychologicznie i biologicznie.

W jakich czasach rozgrywa się akcja powieści?

Akcja toczy się w roku 2541, czyli w 632 roku nowej „ery Forda”. To świat Republiki Świata, w którym społeczeństwo ma strukturę kastową, a jego członkowie zostali pozbawieni wyższych uczuć.

Czym jest soma w „Nowym wspaniałym świecie”?

Soma to narkotyk, który obok seksu i prymitywnych rozrywek dominuje w świecie przedstawionym przez Huxleya. Stanowi jeden z elementów utrzymujących obywateli w stanie powszechnego zadowolenia.

Dlaczego „Nowy wspaniały świat” uznaje się za przerażającą wizję?

Ponieważ przedstawione społeczeństwo osiągnęło powszechną szczęśliwość kosztem człowieczeństwa. Ludzie są zadowoleni, ale pozbawieni wyższych uczuć i ukształtowani od niemowlęctwa tak, by stać się cząstkami kastowej struktury.