Czy bieda jest błogosławiona, a bogactwo przeklęte?

W przekonaniu przeciętnego polskiego duchownego, liberalizm źle się kojarzy. Doktryna ta jest traktowana raczej jako narzędzie antychrysta niż bogobojnego katolika. Liberalizm (mylony często z libertynizmem) to źle pojęte wyzwolenie, ucieczka od Boga, słowem to grzech. Tymczasem liberalizm, jak niewiele innych prądów umysłowych, jest bliski nauczaniu Chrystusa, który w swoich naukach uwalniał człowieka z więzów opresyjnej władzy i zakazów odbierających mu godność i wolną wolę. Stąd, wiodący filozof katolicyzmu, św. Tomasz z Akwinu traktowany jest przez liberałów jak ojciec intelektualny tego nurtu. Najbardziej liberalna z wszystkich szkół ekonomicznych, szkoła austriacka, traktuje św. Tomasza wręcz jako swego założyciela.
Katolicyzm był narzędziem wyrwania się ze zniewolenia, uwolnienia człowieka od przemocy, tak aby sam, świadomie wybierał drogę, która poprowadzi go – albo i nie poprowadzi – do królestwa Bożego. Przeciwieństwem liberalizmu jest dyktatura; czy to kolektywu, czy różnej maści autokratów, starających się zastąpić „bogów” na ziemi. Liberalizm to wolność. Bez względu czy dotyczy ona działalności gospodarczej i ekonomii, czy wartości duchowych. Dlatego, jeśli ktoś uważa, że obok ekonomii liberalnej istnieje równie zasadna ekonomia nieliberalna, to albo jest w błędzie, albo chce nas oszukać. O tym właśnie mówi książka, którą Szanowny Czytelniku masz właśnie w swych rękach.

Celem tej książki jest przeanalizowanie jednej z przyczyn zmierzchu/emancypacji jaką jest rozdział wiary i rozumu, a może nie tyle samej przyczyny, co uwidaczniania się jej skutków w obrębie refleksji konserwatywnej w XX wieku. Nie ma żadnych wątpliwości, że kryzys Zachodu objawia się także w filozofii politycznej konserwatyzmu, mimo że sama idea konserwatyzmu jest reakcją na kryzys Zachodu, którego politycznym wyrazem są kolejne rewolucje od roku 1789. Ale sami konserwatyści także ulegali i ulegają w pewien sposób ideom, które zwalczają – jak mawiał Joseph de Maistre, „we wszystkich rewolucjach, najlepsze głowy, nienawidzące ducha rewolucyjnego są tym niemniej mniej lub więcej nim przesiąknięte, choć o tym nie wiedzą”.

Niewielu filozofów wywarło taki wpływ na europejską myśl polityczną, prawną i ekonomiczną, co właśnie Hume. Jest współtwórcą brytyjskiego systemu prawnego, na jego pracach wzorował się w dużym stopniu Adam Smith. Książka p. Tulejskiego jest napisana językiem przystępnym, zrozumiałym i odnosi się do współczesnych doświadczeń systemowo – politycznych. Ciekawa i mądra. Niewiele tak poważnych (prawie 450 stron) konserwatywnych pozycji ukazuje się na polskim rynku wydawniczym. Obok książek Adama Wielomskiego i Jacka Bartyzela, praca Tomasza Tulejskiego jest dobrym uzupełnieniem biblioteki konserwatysty.

Dla badania tego nurtu poważnym obciążeniem jest to, że mówimy tak o doktrynie konserwatywnej, jak również o postawie konserwatywnej, polegającej na obronie status quo. Pomieszanie sfery wartości z prostą postawą psychologiczną powoduje, że konserwatyzm staje się paradoksalny, niezrozumiały, gdyż jedni konserwatyści – broniąc świata ideowego kultury Zachodu – idą pod prąd współczesnej polityki i reagują przeciwko status quo; podczas gdy inni, broniąc status quo, ze wstrętem odrzucają idee konserwatywne jako burzycielskie i (kontr)rewolucyjne. Utarło się przekonanie, że konserwatyzm jest doktryną reakcyjną. Nie tylko w marksistowskim, pejoratywnym znaczeniu tego słowa, które możemy odstawić do lamusa historii propagandy politycznej. Konserwatyzm jest autentycznie reakcyjny, gdyż pojawia się jako reakcja na rewolucję polityczną, religijną, społeczną i kulturową. Nie znaczy to, że idee konserwatywne są poglądami w jakiś sposób nowymi, występującymi przeciwko panującym opiniom; przeciwnie, nowe są owe panujące, na podstawie których i w imię których uskuteczniono rewolucję. Świat ideowy konserwatyzmu jest prastary, gdyż stanowi wynik obserwacji i przemyśleń nad rzeczywistością, która została w wyniku rewolucji zniszczona, a przynajmniej została przez siły destrukcji poważnie zagrożona.

Konkurencja, jak mówiło wielu autorów, jest terminem stosowanym w rozmaitych znaczeniach. Przykładowo, ekonomiści pracowali na licznych modelach, z których każdy opisywał tę czy inna formę konkurencji. Jednak to model doskonałej konkurencji wciąż jest nieodłączną częścią współczesnej teorii ceny. Pomimo krytyki, której przedmiotem był ten model w ostatnich czterdziestu latach, nadal zajmuje on sam środek sceny, zarówno pozytywnej, jak i normatywnej. Rozczarowanie niedomaganiami teorii konkurencji doskonałej dało impuls do stworzenia nowych modelów opisujących różne niedoskonale konkurencyjne struktury rynkowe, ale modele te nie zdołały pozbawić modelu konkurencji doskonałej przodującej roli. Tutaj poddamy rozważaniom każdy z tych modeli. Moje stanowisko jest takie, że nie tylko model doskonałej konkurencji nie pomaga nam zrozumieć procesu rynkowego, ale i że modele niedoskonałej konkurencji, stworzone by go zastąpić, nie są zbytnio pomocne. Utrzymuję, że teoretycy, którzy opracowali modele niedoskonałej konkurencji nie dostrzegli najistotniejszych wad teorii konkurencji doskonałej. W rezultacie nie byli oni w stanie orzec, w którym kierunku powinna zwrócić się rehabilitacja teorii ceny; zamiast tego konstruowali modele cierpiące na te same wady, co model konkurencji doskonałej.

Podtytuł tej ważnej książki brzmi: Jak zarabiać na polityce monetarnej i cyklach koniunkturalnych.

Jest to kolejny tytuł, po Inwestowanie w jednej lekcji oraz Austriacka Szkoła Ekonomii dla inwestorów – obie Marka Skousena, Giełda, kredyt, kapitał – Fritza Machlupa, wprowadzający nas w świat rynku papierów wartościowych, a konkretnie, pokazujący praktyczne implikacje szkoły austriackiej, i dowodzący, że żadna z teorii ekonomicznych nie sprawdza się w inwestowaniu w papiery wartościowe tak jak właśnie Austriacy. problematyka ta dotyczy nie tylko inwestorów indywidualnych, lecz także menadżerów funduszy inwestycyjnych, analityków i wszystkich tych, którzy z giełdy żyją i dają pożyć innym. Nietrudno zrozumieć, dlaczego najnowsza pozycja Fijorr Publishing Koniec wielkiego mitu, stała się na Wall Street bestsellerem, zaś jej autor, Thomas Aubrey, założyciel firmy analitycznej/inwestycyjnej Credit Capital Advisory, jest zawodowym zarządzającym potężnymi funduszami emerytalnymi.

Udostępnij mądry artykuł!

Thomas Piketty[1] i jego Kapitał w XXI wieku, to kolejna pozycja napisana przez przedstawiciela klubu ludzi o mentalności antykapitalistycznej, takich jak choćby Jeremy Rifkin[2], Naomi Klein[3], a także laureaci ekonomicznej nagrody Nobla za rok 1981 – James Tobin[4], za rok 2008, Paul Krugman[5], oraz w roku 2014, Jean Tirole[6] – że wymienię tylko tych bardziej znanych. W Polsce do grupy tej należą m. in. prof. prof. Zdzisław Sadowski, Ryszard Bugaj, Stanisław Gomułka[7]. Slogan, który najlepiej charakteryzuje ten nurt brzmi: maksimum równości i etatyzmu, przy minimum wolności i rynku. Zacietrzewienie klubowiczów antykapitalistycznych jest tak silne, że ludzie ci gotowi pójść na kompromis z samym diabłem – a konkretnie: poprzeć nieudolne państwo – byleby tylko dostało się kapitalistom. Dla zmylenia czujności biznesu, występują nierzadko w roli obrońców konkurencji (byle doskonałej), pionierów wolnego rynku (byle regulowanego), wojowników o sprawiedliwość (byle społeczną), oraz czempionów wzrostu gospodarczego (byle zrównoważonego). W głębi serca jedynym modelem gospodarczym, jaki im odpowiada jest kolektywizm, monopol oraz władza namaszczonych elit, do których ludzie ci aspirują. Gardzą przy tym przedsiębiorczością, indywidualizmem, a zwłaszcza wolnością osobistą, przed którą nas energicznie chronią.

„To oczywiste, że ktoś pragnie uniemożliwić opozycji wszelkie kanały łączności z obywatelami Rosji” – powiedział Kasparow. Były szachowy mistrz jest szefem opozycyjnego Zjednoczonego Frontu Obywatelskiego (OGF), który współtworzy antykremlowską koalicję zarzucającą prezydentowi Władimirowi Putinowi łamanie wolności demokratycznych.
Wydawnictwo Eksmo utrzymuje, że publikację odroczono z powodów technicznych, bowiem wygasł poprzedni kontrakt i należy podpisać nowy. „Trudno nam zrozumieć, dlaczego zwykła sprawa techniczna wywołała pragnienie doszukiwania się politycznych podtekstów” – napisał wydawca w oświadczeniu przesłanym agencji Reuters.
„Nie chcielibyśmy mniemać, że Kasparow chce w ten sposób przyciągnąć uwagę” – dodał. Mimo międzynarodowej sławy, Garri Kasparow jest, jak pisze Reuters, marginalną postacią na rosyjskiej scenie politycznej. Większość wyborców popiera w dalszym ciągu prezydenta Putina, którego rządom przypisują wzrost gospodarczy i stabilność polityczną.

Bardzo dobra książka. Celnie identyfikuje główne zarzuty, jakie są zwykle stawiane amerykańskiej służbie zdrowia i przekonywująco się z nimi rozprawia (np. zarzut o niewielkich efektach opieki zdrowotnej w USA mierzonych niektórymi wskaźnikami zdrowotnymi lub o pozostawaniu znacznej części obywateli USA poza ubezpieczeniem zdrowotnym, co rzekomo skazuje ich na „śmierć pod płotem”). Zaskoczeniem dla mnie było (chociaż przecież nie powinno być), że podobne przyczyny: publiczne finansowanie opieki zdrowotnej – rodzą podobne skutki: limitowanie świadczeń zdrowotnych, kolejki do leczenia, ograniczona dostępność wielu zabiegów i badań diagnostycznych, w tak różnych krajach jak np. bogata Kanada i – stosunkowo – uboga Polska. Z satysfakcją zauważyłem, że autorzy książki, chociaż obserwują opiekę zdrowotną z innej pozycji niż ja i na innym kontynencie, dostrzegają te same zjawiska, np. takie, że w państwach, gdzie lecznictwo finansowane jest (prawie) wyłącznie ze środków publicznych, wydatki na opiekę zdrowotną traktowane są jako coś złego, jako niepotrzebny i nieuzasadniony koszt, obciążający społeczeństwo, czego należy się raczej wstydzić, a już np. wydatki na samochody, domy czy generalnie na konsumpcję finansowaną ze środków prywatnych w tych samych krajach odczytywane jest jako rzecz dobra, oznaka dobrobytu obywateli i nowoczesności państwa. To dowodzi, że publiczna opieka zdrowotna nie jest nastawiona na usatysfakcjonowanie „klienta” którym jest – w tym przypadku – pacjent, nie jest też traktowana – przez polityków – jako gałąź gospodarki, przynoszący dochód tym, którzy w niej pracują, ale „kula u nogi” dla państwa. To źle wróży i pacjentom i pracownikom publicznej służby zdrowia. . Polecam tę książkę tym, którzy chcą się dowiedzieć jaka jest naprawdę amerykańska służba zdrowia i jakie korzyści daje pacjentowi. Polecam ją też tym, którzy obawiają się rynkowych rozwiązań w ochronie zdrowia – aby przekonali się, czy faktycznie ich obawy są uzasadnione. Na końcu polecam ją tym, którzy „podskórnie” czują, że opiece zdrowotnej potrzeba rynku, ale obawiają się głośno przyznać do tego, przytłoczeni obowiązującą poprawnością polityczną w tym względzie, która każdego, kto nie jest za bezpłatnością leczenia uznaje za człowieka bezwzględnego, bez serca i nieomal zdziczałego.