Celem tej książki jest przeanalizowanie jednej z przyczyn zmierzchu/emancypacji jaką jest rozdział wiary i rozumu, a może nie tyle samej przyczyny, co uwidaczniania się jej skutków w obrębie refleksji konserwatywnej w XX wieku. Nie ma żadnych wątpliwości, że kryzys Zachodu objawia się także w filozofii politycznej konserwatyzmu, mimo że sama idea konserwatyzmu jest reakcją na kryzys Zachodu, którego politycznym wyrazem są kolejne rewolucje od roku 1789. Ale sami konserwatyści także ulegali i ulegają w pewien sposób ideom, które zwalczają – jak mawiał Joseph de Maistre, „we wszystkich rewolucjach, najlepsze głowy, nienawidzące ducha rewolucyjnego są tym niemniej mniej lub więcej nim przesiąknięte, choć o tym nie wiedzą”.

Godna podziwu jest erudycja Autora, który pieczołowicie przytacza wątpliwości twórców Stanów Zjednoczonych co do demokracji i egalitaryzmu – choć melancholijnie zauważa, że „Ci, którzy chcą uniknąć pomieszania i starają się o klarowność w dyskursie politycznym, dokładnie rozróżniając między liberalizmem a demokracją oraz między demokracją a republikanizmem, prawdopodobnie toczą przegraną bitwę”. Ja sądzę, że jeśli ją przegramy, stoczymy się w odmęt bełkotu – ale samo wydanie tej książki jest przejawem wiary, że ta walka nie jest przegrana. Autor bierze byka za rogi pokazując, że korzenie dzisiejszego neo-niewolnictwa tkwią w demokracji – i bardzo starannie pokazuje, że myśliciele XVIII i XIX wieczni doskonale zdawali sobie z tego sprawę. Przy okazji krotko i treściwie pokazuje, jak błędnym jest uważanie Aleksego de Tocquevill’a za zwolennika demokracji. Dzięki Niemu z odmętów historii mamy odkopane takie perełki, pasujące jak znalazł do dzisiejszego sporu o Trybunał Konstytucyjny, jak myśl socjalisty Józefa Proudhona: „Z powodu niewiedzy o prymitywności swych instynktów, z powodu chęci natychmiastowego spełnienia swych potrzeb i pragnień, ludzie wolą doraźne formy władzy. Nie chcą wcale gwarancji prawnych, gdyż nie wiedzą, czym są i jak działają. Nie obchodzą ich wyrafinowane mechanizmy hamulców i równowag (checks and balances), ponieważ nie korzystają z nich bezpośrednio. Pragną pryncypała, któremu będą mogli zawierzyć, przywódcy, którego zamiary znane są ludziom i który poświęci się realizacji ich interesów. Tegoż przywódcę obdarzają nieograniczoną i nieodpartą władzą. Lud uznaje za sprawiedliwe to, co jest dlań użyteczne. Ponieważ jest ludem, wyśmiewa wszystkie formalności i nie nakłada żadnych warunkowych ograniczeń na depozytariuszy władzy”.

Przełom dziewiętnastego i dwudziestego wieku przyniósł falę krytyki istniejących wówczas stosunków społeczno-gospodarczych i ich wolnorynkowego uzasadnienia. Towarzyszył jej rozwój nowych teorii politycznych, odchodzących od założeń państwa „nocnego stróża” i haseł absolutnej wolności. Opowiadały się one za interwencjonizmem i głosiły potrzebę równości społecznej, która wymaga realizacji nawet za cenę uszczerbku dla wolności, a osiągana jest za pomocą korygujących działań państwa. Pomoc dla biedniejszych warstw społecznych uznano za jedną z podstawowych funkcji państwa.

Znamienne, że rozbudowane koncepcje interwencjonistyczne powstały w Niemczech pod koniec XIX wieku. Podejmując konkurencję polityczną z Wielką Brytanią, Niemcy potrzebowały zwiększyć wpływ państwa na gospodarkę. Dlatego właśnie tam najwcześniej odrzucono zasady ekonomii klasycznej i uznano wytwórczy charakter działalności państwa. Niestety, tą samą drogą podążył szybko cały gospodarczy świat. Uzasadnienie dla konieczności podejmowania działań interwencyjnych przez rząd – nawet w mateczniku kapitalizmu, jakim były Stany Zjednoczone – stanowił szok wywołany Wielkim Kryzysem z roku 1929. Mimo, że jak wykazał Milton Friedman, rozmiar zapaści gospodarczej nie był wcale wywołany nadmiarem wolnego rynku, tylko jego ograniczeniem przez System Rezerwy Federalnej oraz działaniami i zaniechaniami jego urzędników, winą za wszelkie zło obarczono wolny rynek.

Dzieje własności prywatnej pozwalają nam prześledzić kształtowanie się zjawiska na przestrzeni prawie 3000 lat i zrozumieć, w czym tkwi znaczenie własności prywatnej. Więcej na ten temat za kilka tygodni, kiedy ukaże się nakładem Fijorr Publishing kolejna książka Hansa H. Hoppe, Wielka fikcja, czyli państwo u schyłku, w której przedstawia on uzasadnienie filozoficzne i ekonomiczne koncepcji własności prywatnej i kilku innych podstawowych zjawisk i kategorii, bez których rozwój cywilizacji jest wręcz niemożliwy.

Książka, którą bierzecie Państwo w swoje ręce pomoże wam zdobyć wiedzę, która ułatwi dyskusję ze zwolennikami, socjalizmu, komunizmu i tego typu faszyzmów/kolektywizmów. Z jednej strony zyskujecie przewagę nad wrogiem, z drugiej, macie szansę przeciągnąć go na stronę prawdy. Teraz już wiecie jak to uczynić.

Konkurencja, jak mówiło wielu autorów, jest terminem stosowanym w rozmaitych znaczeniach. Przykładowo, ekonomiści pracowali na licznych modelach, z których każdy opisywał tę czy inna formę konkurencji. Jednak to model doskonałej konkurencji wciąż jest nieodłączną częścią współczesnej teorii ceny. Pomimo krytyki, której przedmiotem był ten model w ostatnich czterdziestu latach, nadal zajmuje on sam środek sceny, zarówno pozytywnej, jak i normatywnej. Rozczarowanie niedomaganiami teorii konkurencji doskonałej dało impuls do stworzenia nowych modelów opisujących różne niedoskonale konkurencyjne struktury rynkowe, ale modele te nie zdołały pozbawić modelu konkurencji doskonałej przodującej roli. Tutaj poddamy rozważaniom każdy z tych modeli. Moje stanowisko jest takie, że nie tylko model doskonałej konkurencji nie pomaga nam zrozumieć procesu rynkowego, ale i że modele niedoskonałej konkurencji, stworzone by go zastąpić, nie są zbytnio pomocne. Utrzymuję, że teoretycy, którzy opracowali modele niedoskonałej konkurencji nie dostrzegli najistotniejszych wad teorii konkurencji doskonałej. W rezultacie nie byli oni w stanie orzec, w którym kierunku powinna zwrócić się rehabilitacja teorii ceny; zamiast tego konstruowali modele cierpiące na te same wady, co model konkurencji doskonałej.

Niewielu filozofów wywarło taki wpływ na europejską myśl polityczną, prawną i ekonomiczną, co właśnie Hume. Jest współtwórcą brytyjskiego systemu prawnego, na jego pracach wzorował się w dużym stopniu Adam Smith. Książka p. Tulejskiego jest napisana językiem przystępnym, zrozumiałym i odnosi się do współczesnych doświadczeń systemowo – politycznych. Ciekawa i mądra. Niewiele tak poważnych (prawie 450 stron) konserwatywnych pozycji ukazuje się na polskim rynku wydawniczym. Obok książek Adama Wielomskiego i Jacka Bartyzela, praca Tomasza Tulejskiego jest dobrym uzupełnieniem biblioteki konserwatysty.

Dla badania tego nurtu poważnym obciążeniem jest to, że mówimy tak o doktrynie konserwatywnej, jak również o postawie konserwatywnej, polegającej na obronie status quo. Pomieszanie sfery wartości z prostą postawą psychologiczną powoduje, że konserwatyzm staje się paradoksalny, niezrozumiały, gdyż jedni konserwatyści – broniąc świata ideowego kultury Zachodu – idą pod prąd współczesnej polityki i reagują przeciwko status quo; podczas gdy inni, broniąc status quo, ze wstrętem odrzucają idee konserwatywne jako burzycielskie i (kontr)rewolucyjne. Utarło się przekonanie, że konserwatyzm jest doktryną reakcyjną. Nie tylko w marksistowskim, pejoratywnym znaczeniu tego słowa, które możemy odstawić do lamusa historii propagandy politycznej. Konserwatyzm jest autentycznie reakcyjny, gdyż pojawia się jako reakcja na rewolucję polityczną, religijną, społeczną i kulturową. Nie znaczy to, że idee konserwatywne są poglądami w jakiś sposób nowymi, występującymi przeciwko panującym opiniom; przeciwnie, nowe są owe panujące, na podstawie których i w imię których uskuteczniono rewolucję. Świat ideowy konserwatyzmu jest prastary, gdyż stanowi wynik obserwacji i przemyśleń nad rzeczywistością, która została w wyniku rewolucji zniszczona, a przynajmniej została przez siły destrukcji poważnie zagrożona.

Arcydzieło historyczne. Książka ta poruszyła nawet zawodowymi historykami, znawcami tematu II wojny światowej. Jej odmienność, to brak uprzedzeń ideowych czy narodowych, a przy tym – podobnie jak u Paula Johnsona – opis i analiza wydarzeń z punktu widzenia działającego człowieka. Mimo iż autor nie jest ekonomistą, a tym bardziej, znawcą szkoły austriackiej, swoją metodologią wpisuje się w nurt Austriaków.

Kolejny bestseller wybitnego socjologa amerykańskiego specjalizującego się w zachowaniach i zwyczajach ludzi bogatych. Podobnie jak pierwsza książka Stanleya, Sekrety amerykańskich milionerów, również ta przedstawia zaskakujące konkluzje, obalając lewicowe mity nt. ludzi zamożnych. Jest to nie tylko lektura pasjonująca, ciekawa, ale i wyjątkowo pożyteczna. Czytając poznajemy obyczaje liderów, a nic tak nie sprzyja osiągnięciom sukcesu, jak podążanie drogą, która jest sprawdzona i skuteczna.

Najnowsza pozycja naszego ulubione autora, w której przedstawia kilka niezwykle oryginalnych koncepcji, w tym m. in. ekonomie szkolnictwa wyższego, małżeństwa, wyjaśniając przy okazji szereg nieporozumień związanych z tzw. dyskryminacją, równością szans i paroma innymi mitami, zatruwającymi życie ludzi myślących logicznie. Sowell w Faktach i mitach pokazuje, że ani bieda, ani bogactwo nie są skutkiem wyzysku; pracodawcy rzadko kiedy dyskryminują kobiety, a powodem wysokiego czesnego jest na większości uniwerków zwykłe marnotrawstwo. Czyta się – jak to zwykle u Sowella – z wypiekami na twarzy. Miłej lektury Wydawca