Dobrobyt społeczny a odpowiedzialność jednostki - David Schmidtz

Dobrobyt społeczny a odpowiedzialność jednostki

W polityce dużo mówi się o budowaniu państwa dobrobytu — państwa opiekuńczego. Znacznie rzadziej pyta się, co ta konstrukcja robi z ludźmi, którzy w niej żyją.

David Schmidtz zadaje właśnie to pytanie i odpowiada na nie danymi z całego świata.

Odpowiedzialność zamiast opieki

Teza autora jest sformułowana wprost w cytowanym fragmencie: „Zamierzam tu dowieść, że ludzie zyskują, gdy zamiast zrzucać odpowiedzialność za własny dobrobyt na państwo, biorą ją na siebie. Inaczej mówiąc, zyskują, żyjąc — a ich dzieci dorastając i wychowując się — we wspólnotach, w których ludzie sami są odpowiedzialni za własny dobrobyt”.

Konsekwencją jest odwrócenie potocznej intuicji: z historycznej perspektywy dobrobyt społeczny jest tym wyższy, im większa jest odpowiedzialność jednostki za własne życie.

Dlaczego państwo dobrobytu bywa pułapką

Mechanizm, na który wskazuje autor, jest prosty i trudny do odwrócenia. Budowanie państwa dobrobytu prowadzi obywateli do zrzucania odpowiedzialności za własny dobrobyt na instytucję państwa, zamiast do brania jej na siebie.

Rzecz w tym, że raz przeniesiona odpowiedzialność nie wraca sama. Zmienia oczekiwania, sposób planowania i to, czego ludzie uczą swoje dzieci.

Teoria poparta przykładami

Schmidtz nie poprzestaje na argumentacji. Ilustruje swoje rozważania wieloma historycznymi i współczesnymi przykładami z różnych zakątków świata.

Dzięki temu czytelnik otrzymuje solidną dawkę argumentów teoretycznych wspartych przemawiającymi do wyobraźni zastosowaniami idei w praktyce — a nie sam wywód filozoficzny.

W kolejnych rozdziałach autor zastanawia się nad pytaniem, które organizuje całą książkę: dlaczego pewne społeczności, kultury i instytucje osiągnęły dobrobyt, podczas gdy innym się to nie udało.

Dla kogo jest ta książka?

• Dla uczestników sporu o państwo socjalne – szukających argumentów popartych przykładami
• Dla studentów ekonomii, socjologii i filozofii – ze względu na charakter interdyscyplinarny
• Dla zainteresowanych rozwojem społeczeństw – i pytaniem, dlaczego jedne bogacą się szybciej niż inne
• Dla czytelników literatury wolnorynkowej – jako pozycja o solidnym zapleczu akademickim
• Dla rodziców – bo autor wprost mówi o warunkach, w których dorastają dzieci

Na koniec

Pytanie postawione przez Schmidtza jest niewygodne dla obu stron sporu. Nie dotyczy tego, czy pomagać — dotyczy tego, kto ostatecznie odpowiada za czyjeś życie i co ta odpowiedź robi z całą wspólnotą.

Za ile rzeczy w swoim życiu uważasz się dziś za odpowiedzialnego?

Najczęściej zadawane pytania

O czym jest książka „Dobrobyt społeczny a odpowiedzialność jednostki”?

David Schmidtz dowodzi w niej, że ludzie zyskują, gdy zamiast zrzucać odpowiedzialność za własny dobrobyt na państwo, biorą ją na siebie. Rozważa również, dlaczego pewne społeczności, kultury i instytucje osiągnęły dobrobyt, podczas gdy innym się to nie udało.

Jaki jest główny zarzut autora wobec państwa dobrobytu?

Zdaniem autora budowanie państwa dobrobytu prowadzi obywateli do zrzucania odpowiedzialności za własny dobrobyt na instytucję państwa zamiast brania jej na siebie, co w dłuższej perspektywie obniża dobrobyt społeczny.

Czy książka opiera się wyłącznie na teorii?

Nie. David Schmidtz ilustruje swoje rozważania wieloma historycznymi i współczesnymi przykładami z różnych zakątków świata, dzięki czemu argumenty teoretyczne zostają poparte praktycznymi zastosowaniami.

Dla kogo jest ta książka?

Publikacja jest przeznaczona dla osób zainteresowanych ekonomią polityczną, socjologią i filozofią społeczną, a także dla uczestników debaty o roli państwa opiekuńczego.